Efficiënter lezen

De meeste mensen lezen ongeveer zo snel als ze praten. Dat komt omdat we op school geleerd hebben om hardop te lezen en om dus de woorden die we lezen in ons hoofd te ‘horen’. In het begin werkt dat prima, want zo kan de docent controleren of je weet welke woorden er staan. En uiteindelijk moet je ‘vlot’ kunnen lezen, wat betekent dat je zo snel hardop kunt voorlezen, dat het klinkt alsof je het gewoon vertelt. Maar verder dan dat wordt het tempo niet opgevoerd, terwijl je tijdens het ‘stil lezen’, je leessnelheid met gemak kunt verdubbelen door een paar eenvoudige tips die ik in dit artikel graag met je wil delen.

books-927394_wokandpix on pixabay
door wokandapix via Pixabay

Niet meer doen

Spreek de woorden niet meer uit in je hoofd (Subvocaliseren)

Raak jij ook regelmatig afgeleid tijdens het lezen? Dat komt doordat je te langzaam leest. Zoals ik al vertelde lezen de meeste mensen op dezelfde snelheid als ze praten. Dat is zo’n 200 tot 250 woorden per minuut. Maar wist je dat we veel sneller kunnen denken dan we praten? Denken doen we namelijk met zo’n 800 tot 1400 woorden per minuut.
Als je te langzaam leest hebben je hersenen dus gewoon tijd over om aan andere dingen te denken  en het gevolg is dat je gemakkelijk afgeleid raakt tijdens het lezen.
Door sneller te lezen, kun je de woorden niet meer ‘uitspreken’ in je hoofd en zul je dus meer gefocust zijn tijdens het lezen. Grote kans dat je daardoor ook meer zult onthouden van wat je leest.
Overigens, ook mensen die dyslectisch zijn kunnen veel baat hebben bij het toepassen van deze technieken.

Spring niet meer terug in de tekst (Regressie)

Tijdens het lezen spring je waarschijnlijk vaak terug in de tekst, omdat je denkt dat je woorden hebt gemist of dat je ze niet goed hebt gelezen. Dit heet ‘regressie’. Om nieuwe informatie tot je te nemen is het echter helemaal niet nodig om stukken opnieuw te lezen. Doordat je brein zo complex is kan het even duren voordat nieuwe associaties zijn gemaakt. Maar het gebeurt wel, zonder dat je daar iets extra’s voor hoeft te doen. Probeer dus gewoon door te lezen zonder terug te springen en vertrouw erop dat je weet wat je hebt gelezen.

Lees niet woord voor woord (Fixatie)

Probeer meer woorden tegelijk te lezen. Als je naar één woord kijkt, zie je ook één of twee woorden links en rechts van dat woord, en in de regel erboven en eronder. Je hoeft dus helemaal niet op ieder woord van een tekst te focussen. Als op een normale regel tien tot twaalf woorden staan, ben je gewend om tien tot twaalf keer stil te houden, maar als je beseft dat je meer woorden tegelijk ziet, kun je proberen om grotere sprongen te maken terwijl je leest. Sommige snellezers kunnen zelfs meerdere regels ineens lezen.

Wat dan wel?

Gebruik een tekstaanwijzer, zoals een pen, potlood of je vinger.

Je ogen bewegen veel vloeiender als ze je hand volgen. Probeer maar eens alleen met je ogen een grote cirkel in de lucht te tekenen, terwijl je je hoofd stilhoudt. En probeer vervolgens eens je vinger te volgen terwijl deze een cirkel maakt in de lucht. Merk je het verschil?
Toch wel jammer, dat je vroeger op school op een gegeven moment de woorden niet meer mocht aanwijzen met je vinger…

Het gebruik van een tekstaanwijzer zal je helpen om sneller te lezen, doordat het de drie belangrijkste oorzaken wegneemt van langzaam lezen:

  • Subvocaliseren, want door de woorden snel aan te wijzen kun je niet meer ‘meepraten’ in je hoofd.
  • Regressie, want door je tekstaanwijzer te blijven volgen kun je niet meer terugspringen in de tekst.
  • Fixatie, want door de tekstaanwijzer sneller te bewegen, fixeer je je ogen minder lang op een woord, maar zorg je ervoor dat ze naar groepen woorden gaan kijken.

Oefenen voor snellere fixaties

Met name dat laatste kun je steeds verder verbeteren door meer te oefenen. Door je tekstaanwijzer steeds sneller te bewegen kun je de fixaties steeds korter maken. Aan het eind van dit artikel van Lifehacking staat een mooie oefening hiervoor beschreven.

Focussen

Uiteraard gaat het lezen beter en sneller als je meer gefocust bent. Tips om beter te focussen:

  • Probeer tijdens het lezen zo rechtop mogelijk te gaan zitten, zodat je hersenen meer zuurstof krijgen. Gebruik bijvoorbeeld een boekenstandaard en zorg voor een afstand van 40 tot 50 cm afstand tussen je ogen en het leesmateriaal.
  • Zorg voor zo min mogelijk afleiding van je telefoon of van meldingen van binnenkomende e-mails.
  • Zorg voor zo min mogelijk spullen op je bureau die afleiding geven.
  • Zorg voor zo veel mogelijk rust in je hoofd door je taken niet zelf te onthouden, maar ze op een takenlijst te zetten
  • Professor Lozanov uit Bulgarije ontdekte dat niet-vocale, harmonieuze barokmuziek met een tempo van 60 tellen per minuut (onze gemiddelde rusthartslag), ideaal is om ons concentratievermogen te bevorderen. Klik hier voor een afspeellijst in Spotify met deze muziek.

Beter onthouden wat je leest

Een belangrijk misverstand is dat je direct moet onthouden wat je leest. Dat kan niet. Lezen en onthouden zijn twee verschillende activiteiten voor je hersenen. Als je iets probeert te onthouden kun je geen nieuwe informatie opnemen. Daardoor maak je het jezelf onnodig moeilijk en gebeurt waarschijnlijk geen van beide, of gaat het veel langzamer dan je normaal zou kunnen.

Als je wilt onthouden wat er staat, ga dan als volgt te werk bij een boek dat je gaat lezen:

1. Doel bepalen

Probeer een totaaloverzicht te krijgen van waar het boek over gaat door de achterkant en de inhoudsopgave te lezen en bepaal waarom je het boek wilt lezen. Wat wil je eruit halen? Wat weet je al van dat onderwerp?

2. Scannen

Blader het boek snel door en lees in 5 tot 10 minuten de in het oog springende stukken, zoals koppen, afbeeldingen, tabellen, anders gedrukte teksten, samenvattingen, aanbevelingen, conclusies, etc. Op die manier weet je al ongeveer waar welke informatie staat.

3. Lezen

Lees het boek nu in zijn geheel. Denk daarbij aan je houding en focus (rust, ritme, muziek), en aan het dusdanig snel aanwijzen van de tekst, dat je niet kunt subvocaliseren (hardop in je hoofd lezen), dat je blijft doorlezen (niet terugspringt) en steeds grotere en snellere fixaties maakt.
Zodra je een stuk informatie tegenkomt dat belangrijk is voor je doel, vertraag je je leessnelheid wat, zodat je alles goed meekrijgt, en zodra het weer minder interessant wordt, versnel je weer.

4. Aantekeningen maken

Maak tijdens het lezen korte aantekeningen bij de tekst. Markeren kan ook, maar met kleine aantekeningen kun je aangeven wát er staat: belangrijk (!), voordeel (+), nadeel (-), voorbeeld (VB), verklaring (V), oorzaak (O), argumenten (a1, a2, a3), niet mee eens (x), begrijp ik niet (?).

5. Mindmap maken

door Nicoguaro via Wikimedia
door Nicoguaro via Wikimedia

Maak een mindmap als je de inhoud langere tijd wilt onthouden. Een mindmap is een weergave van de informatie in de vorm van sleutelwoorden, afbeeldingen en dun en dik getekende lijnen in verschillende kleuren. Door deze variatie worden beide hersenhelften aangesproken, waardoor je de informatie beter onthoudt. Er zijn ook apps om mindmaps mee te maken, zoals MindMeister en Freemind

6. Herhalen

Naast het direct toepassen van nieuwe kennis is herhalen nog steeds één van de belangrijkste methoden om informatie te onthouden. Je kunt de informatie die je wilt onthouden het beste diverse keren herhalen:

  • Direct na een korte pauze
  • Na één dag
  • Na één week
  • Na één maand
  • Na drie tot zes maanden

In plaats van telkens het boek opnieuw te lezen, kun je voor deze herhalingen ook gebruikmaken van je mindmap.
Kijk hier voor nog meer technieken om informatie te onthouden.

Even wennen…

Comfort Zone
door oklanica via Flicker

Natuurlijk zullen al deze technieken in het begin vreemd en ongemakkelijk aanvoelen. Je bent al snel geneigd om te denken dat het niet werkt of dat het te veel moeite kost.

Bedenk echter dat het logisch is dat je je er nog niet comfortabel bij voelt. Je doet immers ook echt iets anders dan je gewend bent. Neem dus aan dat het gaat werken en ga er gewoon mee aan de slag.

Nooit meer rustig en ontspannen lezen?

Natuurlijk wel! Een mooie roman lees je uiteraard gewoon lekker langzaam, waarbij je de verschillende stemmen van de hoofdpersonen in je hoofd hoort, en de gebeurtenissen voor je ziet gebeuren als in een film. De stiltes, het ongemak, de vrolijkheid. Om lekker op te gaan in een mooi verhaal zou ik dit zeker niet te snel lezen.
Efficiënter lezen is vooral handig als je het kunt toepassen bij al die stukken, (krante)artikelen, non-fictie boeken etc.,  zodat je daarna meer tijd hebt om je in een mooie roman te verdiepen.  

Wat is jouw ervaring met efficiënter lezen? Heb je het al eens geprobeerd? Welke technieken werken het beste voor je? Of gebruik je bepaalde apps hierbij?

Laat het weten door hieronder te reageren.