Help je brein: maak een mindmap

Hoe zien jouw aantekeningen eruit van een vergadering, college of boek? Meestal maak je je aantekeningen in de vorm van een lijstje met hoofd- en subitems onder elkaar. Daarachter schrijf je soms wat extra uitleg of een bepaald voorbeeld. Dit heb je zo geleerd, omdat het lijkt op de manier waarop we lezen: van boven naar beneden. Overigens wordt je ook geleerd om alleen steekwoorden te noteren, maar in veel notities zie je uiteindelijk veel hele of halve zinnen per item.

Door: John Hain via Pixabay
Door: John Hain via Pixabay

De verticale manier van noteren is waarschijnlijk ook niet de beste manier om je notities te maken. Het komt niet echt overeen met de manier waarop je brein het gaat onthouden. Probeer maar eens waar te nemen hoe je gedachten bezig zijn om je eigen woordenstroom te vormen. Je zult merken dat je gedachten van het ene naar het andere onderwerp springen en dat je van daaruit weer aan andere dingen denkt. Het voelt meer als een soort spinnenweb waarin vertakkingen zijn gemaakt vanuit een centraal sleutelwoord naar gerelateerde sleutelwoorden.

Web

Door: Alex Tino via Pixabay
Door: Alex Tino via Pixabay

Het zou dus veel logischer zijn om je aantekeningen niet in lijstjes te structureren, maar om ze in een soort spinnenweb op papier of op je scherm neer te zetten. Met de centrale gedachte in het midden en vertakkingen naar belangrijke gerelateerde gedachten en verdere vertakkingen naar minder belangrijke gedachten die daar weer bij horen.

Hierdoor is ook het opschrijven van al die extra woorden niet nodig. Bovendien kosten ze alleen maar extra tijd: om op te schrijven, om terug te lezen, om de juiste sleutelwoorden in terug te vinden. Ook vormen ze extra tijd en ruimte bij het verbinden van de sleutelwoorden in je geheugen en uiteindelijk bij het herinneren van die sleutelwoorden.

Het is dus beter om van teksten die je wilt onthouden alleen de sleutelwoorden op te schrijven en de relaties tussen de sleutelwoorden aan te geven. Dat is precies wat je doet in een mindmap.

Regels voor het maken van een mindmap

1024px-Tennis-mindmap
Bron: Wikimedia Commons
  • Zet het centrale onderwerp in het midden van een vel papier; het liefst als afbeelding of met een afbeelding erbij.
  • Gerelateerde onderwerpen worden door middel van gekromde lijnen met het centrale onderwerp verbonden. Gekromde lijnen zorgen voor meer creativiteit ten opzichte van rechte lijnen.
  • Belangrijke gerelateerde onderwerpen bevinden zich dichter bij het centrale onderwerp, dan minder belangrijke. Je kunt ze extra beaccentueren door ze te onderstrepen, te omcirkelen of door er iets bij te tekenen dat het beeld versterkt.
  • Gebruik niet meer dan één à twee woorden per vertakking.
  • Gebruik dikkere lijnen, dichter bij het hoofdonderwerp.
  • Gebruik kleuren. Net als afbeeldingen en gekromde lijnen, activeren kleuren je creatieve denkproces.

Zowel logisch als creatief denken

Door bij het maken van aantekeningen niet alleen je rechtlijnige, linker hersenhelft te gebruiken, maar ook je creatieve, meer intuïtieve rechter hersenhelft, worden de verbindingen tussen de sleutelwoorden die je wilt onthouden sterker. Op deze manier leer je te denken met je totale brein. Het combineert rationaliteit en logica met creativiteit, flexibiliteit en intuïtie, wat ook helpt bij het oplossen van problemen.

Tools om mindmaps te maken

Papier & gekleurde pennen

Door: Stux via Pixabay
Door: Stux via Pixabay

In principe is dit de beste manier om een mindmap op papier te maken. Door zelf de woorden te schrijven, de afbeeldingen en de lijnen te tekenen spreek je meer verschillende onderdelen van je brein aan, wat beter werkt om de informatie te onthouden. Om een mindmap op papier te maken leg je het papier overdwars (‘liggend’) en gebruik je pennen of stiften van diverse kleuren om de onderwerpen in je mindmap te zetten. Het kan wel lastig zijn om direct de juiste structuur te vinden op papier. Soms moet je twee of drie versies maken, voordat je je mindmap helemaal goed hebt ingedeeld.

MindMeister

Dit is mijn eigen favoriet. In MindMeister kun je erg gemakkelijk nieuwe items aanmaken en items heen en weer schuiven. In de mindmaps kun je ook afbeeldingen toevoegen, bestanden, weblinks en je kunt er taken in zetten.

In een gratis account kun je maximaal drie mindmaps opslaan, maar je kunt ze ook exporteren en importeren, waardoor je met meer dan drie mindmaps kunt werken, zolang je ze niet allemaal tegelijk open hoeft te hebben.

The Brain

The Brain is een dynamische mindmap. Het kan prima fungeren als een totale opslag van al je ideeën, artikelen en ander referentiemateriaal, omdat je werkelijk alles aan elkaar kunt linken. Vanuit een centrale gedachte (bijv. ‘ Mascha’s brain’), begin je met het opzetten van een mindmap, zoals je dat gewend bent.

In tegenstelling tot een normale mindmap, kan het middelpunt van de mindmap steeds wijzigen. Door op een item te kikken, wordt dat het middelpunt van de mindmap. Op die manier kun je steeds dieper inzoomen. In the Brain kun je ook items die onder hele verschillende  onderwerpen in de mindmap ‘hangen’ , toch aan elkaar linken. Bekijk het onderstaande filmpje om een beter beeld te krijgen van hoe The Brain werkt.

Ik vind het minder overzichtelijk dan een mindmap, maar ik het is wel een hele mooie manier om je persoonlijke kennisdatabase op te zetten. Bedenk dat je op deze manier voor ieder project, idee, film, boek of voor ieder artikel dat je leest een mindmap kunt toevoegen in je eigen Brain…

Ook hier kun je beginnen met een gratis versie waarin al heel veel functionaliteit voorhanden is.

Andere tools voor digitale mindmaps

Naast de vorige twee zijn er nog vele andere digitale tools om mindmaps te maken. Dit zijn een paar voorbeelden die ofwel gratis versies hebben, ofwel redelijk betaalbaar zijn.

Het voordeel van digitale tools is dat je de mindmaps die je ermee maakt gemakkelijker kunt bewaren en dat ze vaak ook online toegankelijk zijn. Ook kun je er gemakkelijker met kleuren en plaatjes werken (let wel op auteursrechten als je je mindmap ergens wilt publiceren!).

Hergebruiken bij het studeren

Zoals je misschien weet, vergeet je iets al heel snel nadat je het geleerd hebt. Alleen regelmatige herhaling kan voorkomen dat het helemaal wegzakt. Daarbij kan een eenmaal gemaakte mindmap een heel handig hulpmiddel zijn.

Overzicht

Een mindmap kun je ook gebruiken om overzicht te krijgen in je ideeën over een bepaald onderwerp of project. Het kan ook prima gebruikt worden bij een brainstorm, zowel alleen als met een groep. Ook je aantekeningen van een vergadering of lezing kun je maken in de vorm van een mindmap.

Nieuwe gewoonten

Het is even ’omschakelen’ om te vertrouwen op de korte steekwoorden en nieuwe structuur die een mindmap heeft. Net zoals bij efficiënter lezen, waar ik in één van mijn vorige blogposts over schreef, zijn we al jarenlang vertrouwd met onze huidige technieken en zijn deze onze vaste gewoonten geworden. Verandering hierin aanbrengen voelt vreemd en oncomfortabel, maar is een kwestie van telkens blijven proberen.

Ervaringen

Wat is je eigen ervaring met het maken van mindmaps? Heb je dit wel eens gebruikt voor je studie? Hoe vond je dat? Maak je mindmaps het liefst op papier of digitaal? Hoe bewaar je ze en bekijk je ze ook regelmatig opnieuw?

Laat het weten door hieronder te reageren.